Onlangs sprak ik Erik aan na afloop van zijn lessen in het natuurkundelokaal. Het was voor hem een drukke dag geweest. De toetsweken zijn net achter de rug en het begint ook voor hem al wat spannender te worden nu de examens binnen drie maanden voor de deur staan. Ik liep bij hem binnen met een vraag over een Arduino, een vernuftig apparaatje dat gebruikt kan worden in het onderwijs. Daarmee hebben leerlingen voor weinig geld veel mogelijkheden om zelf te experimenteren. Of dat ook niet iets voor hem is?

Of zijn hoofd ernaar stond wist ik niet, maar al meanderend langs allerlei technische mogelijkheden kwam Erik met een bijzondere vraag ... Hij zei eerst dat hij heel trots was op wat hij samen met zijn collega’s bereikt heeft met de nieuwe ontwikkeling van de mavo. Maar hij liet ook blijken dat hij niet zo tevreden was over zijn eigen ontwikkeling. Hij vroeg mij of ik nog een nieuwe uitdaging voor hem heb.

Erik is een late dertiger met veel onderwijservaring en een van de meest ondernemende leraren bij ons op school. Hij weet met weinig middelen veel te bereiken om het onderwijs voor de leerlingen aantrekkelijk te houden. Zo maakte hij met een groen gordijn (green screen) en een eenvoudige digitale camera instructiefilmpjes waarin hij zichzelf later monteert. Zo’n beetje als de weerman van het NOS Journaal, maar dan meer naturel.

Wat kan ik hem nu toch antwoorden?, vroeg ik mij af. Een uitdaging voor een leraar die zijn werk heel goed doet, uitstekende resultaten behaalt en ook niet aarzelt om nieuwe dingen op te pakken? Eriks vraag zette mij aan het denken en tegen mijn gewoonte in antwoordde ik dat ik het niet wist.

Waar te beginnen? Moest ik hem wijzen op een nascholingscursus of een bijeenkomst van het Bètasteunpunt Techniek om nóg beter te worden met het maken van de filmpjes voor de leerlingen? Ik voelde me verlegen met zijn vraag, want wat weet ik eigenlijk van Erik? Was het wel een vraag waarop hij echt een antwoord van mij verwachtte of bood hij mij een paadje om het met hem te hebben over zijn loopbaan? Misschien wil Erik wel uit het onderwijs vertrekken of heeft hij een andere baan gezien, dichter bij huis. Hoe kunnen we eigenlijk weten of deze vraag van Erik ook niet bij zijn vaksectiegenoten leeft? En het is al zo moeilijk om aan leraren natuurkunde te komen!

Ik zegde hem toe dat ik er met Louis in de directie over zou spreken en daarna bij hem zou terugkomen met een antwoord. Ik zag dat Erik enige moeite had met mijn antwoord, maar hij zei wel te begrijpen dat het geen eenvoudige vraag was en dat hij eigenlijk zelf ook nog niet helemaal wist of die vraag wel aan mij gesteld moest worden.

In de directie bleek mijn verlegenheid gedeeld te worden door Louis. We kwamen erachter dat we dergelijke vragen niet gewend zijn en dat we er zelf ook niet actief naar zoeken. En wat voor Erik geldt, geldt ook voor alle andere leraren.

De week erna stapte ik op een voor Erik goed moment zijn lokaal binnen. Niet met een antwoord, maar met vragen of Erik mij iets meer zou kunnen vertellen over zijn keuze om leraar te worden, welke ambities hij heeft en waarin hij zichzelf graag wil ontwikkelen.

Al gauw hadden we een gesprek dat veel betekende voor Erik en voor mij. Het besef drong ook door dat we in de dagelijkse schoolpraktijk er nauwelijks nog toe komen om elkaar vragen te stellen over onze beweegredenen om elke dag weer klaar te staan voor onze leerlingen. Zo vanzelfsprekend was de vraag van Erik kennelijk ook niet.

En die Arduino? Ach, Eriks vraag heeft veel meer losgemaakt dan het antwoord dat ik in handen dacht te hebben met mijn idee voor zijn onderwijspraktijk. Het was zijn vraag die beweging op gang bracht.

Ik leerde ook dat wat goed is echt niet altijd vanzelf komt. En daarin heeft de schoolleiding een belangrijke taak om samen met de leraren professionele ontwikkeling te stimuleren. Wat is daarbij jouw vraag?

Ton Roelofs is directeur onderwijs bij het PENTA college CSG

Lees meer over de visie van Ton op de professionele ontwikkeling van leraren (PDF) en doelgericht vertrouwen - strategisch hrm voor schoolleiders (PDF, p 18-19).